Η Άμπελος η αληθινή

Η Ρώμη, που κληρονόμησε τον πολιτισμό του Θεού Οίνου από την ελληνική παράδοση και επιστήμη, θα γινόταν σταδιακά ο νέος κραταιός μονάρχης της οινοπαραγωγής και οινεμπορίου.
Ο διονυσιακός οίνος, κυρίαρχο θρησκευτικό, πολιτιστικό, επιστημονικό και κοινωνικο-οικονομικό επίτευγμα της μακράς ελληνικής παράδοσης, θα γινόταν διά της κοσμοκράτειρας Ρώμης υπόθεση της Ευρώπης και του δυτικού πολιτισμού γενικότερα. Aργά ή γρήγορα, θα εισάγονταν στην ιστορία της οινοποιίας οι ξύλινοι πίθοι του Στράβωνα, δηλαδή τα βαρέλια, προσφορά της βορειότερης Ευρώπης στην πρώτη και μεγαλύτερη ειρηνική βιομηχανία της νότιας.

«Στην περιοχή των Άλπεων τοποθετούν το κρασί σε ξύλινα αγγεία στεγασμένα, και τους κρύους χειμώνες ανάβουν φωτιά για να το προστατέψουν από τις παγωνιές. Σπάνια έχει αναφερθεί αλλά πάντως έχει συμβεί ο πάγος να σπάσει τα αγγεία και να μείνουν οι παγοκολόνες από το κρασί να στέκονται όρθιες. Πρόκειται σχεδόν για θαύμα γιατί δεν είναι στη φύση του κρασιού να παγώνει…»

(Πλίνιος)

Ψηφιδωτό με τρύγο και ληνό, του 4ου αι. μ.Χ. Βασιλική της Αγίας Κωνσταντίας, Ρώμη

Ψηφιδωτό με τρύγο και ληνό, του 4ου αι. μ.Χ. Βασιλική της Αγίας Κωνσταντίας, Ρώμη

 

Ο Διόνυσος έγινε Ζεύς, Ήλιος, Πάνθεος, κυρίαρχος θεός και διάδοχος του πατέρα του, για να υποταχθεί μόνο σε μία νέα άμπελο που ερχόταν από έναν επίσης αρχαίο πολιτισμό της αμπέλου και του κρασιού. Γιατί ο μόνος που μπόρεσε να τον ανταγωνιστεί και να τον ξεπεράσει ήταν ο θεός της Αγάπης, ο Ιησούς.

Το αμπέλι, που ήταν η μάνα του Διόνυσου, το κρασί που ήταν ο ίδιος, ο Ορφέας που «τεχνολόγησε» τη λατρεία του και άλλα πανάρχαια σύμβολα πέρασαν ομαλά στην ανερχόμενη νέα θρησκεία. Τα δώρα του στον άνθρωπο, η αμπελουργία και η οινουργία, επιβίωσαν σε πολλές οινοπαραγωγικές περιοχές, κυρίως στα μοναστήρια, που ευνόησαν το χάρισμα του θεού και διέσωσαν αμπέλους, εγκαταστάσεις, παραδόσεις, και καταγεγραμμένα αρχεία.

Όμως ο πανάρχαιος Θεός-Οίνος,
που η ίδια η αρχαιότητα είχε προσβάλει την αγιοσύνη του με προϊούσα ακράτεια και αλαζονεία,
καταδιώχθηκε αμείλικτα από τις καινούριες θρησκείες,
για να βρει καταφύγιο στον ηλιόλουστο τρύγο, παρέα με τον λαϊκό άνθρωπο,
και στην βιβλιοθήκη με τον ρομαντικό ταξιδιώτη της αρχαιότητας.

Ψηφιδωτό δάπεδο του ναού των μαρτύρων Λωτ και Προκοπίου στο Khirbat al-Mukhajjat της Ιορδανίας, με παράσταση αμπελουργού

Ψηφιδωτό δάπεδο του ναού των μαρτύρων Λωτ και Προκοπίου στο Khirbat al-Mukhajjat της Ιορδανίας, με παράσταση αμπελουργού

Λεπτομέρεια ψηφιδωτού από το ναό της Αγ. Κυριακής στην Πάφο Κύπρου, με την επιγραφή «Εγώ ειμί η άμπελος η αληθινή». 4ος αι. μ.Χ

Λεπτομέρεια ψηφιδωτού από το ναό της Αγ. Κυριακής στην Πάφο Κύπρου, με την επιγραφή «Εγώ ειμί η άμπελος η αληθινή». 4ος αι. μ.Χ

 

Ο Άγιος Τρύφων, ο Χριστιανός άγιος της αμπελουργίας, με δρεπανάκι αμπέλου. Εικόνα στο ναό Αγ. Δημητρίου στο Ρέθυμνο, 1300 μ.Χ.

Εικόνα του πολιούχου αγίου στο παρεκκλήσι του Αγίου Τρύφωνα, στη Γουμένισσα Κιλκίς

Ο Βάκχος σε πίνακα του Θεόφιλου

 

Κείμενο: Έφη Πουλάκη Παντερμαλή