Οι αγρεπαύλεις του Μακεδονικού Ολύμπου

Οι ανασκαφές στο Κομπολόι της χώρας των Λειβήθρων και στα Τρία Πλατάνια της χώρας του Ηρακλείου, αποκάλυψαν μεγάλες εγκαταστάσεις της υπαίθρου σε (προφανώς) μεγάλα αγροκτήματα της αρχαιότητας. Πρόκειται για αγρεπαύλεις (αγροτικές κατοικίες με εσωτερική αυλή) ιδιοκτησίες προφανώς που είχαν κύρια παραγωγή την οινάμπελο και το μαγικό της ποτό, το κρασί, αποκαλύπτοντας δίπλα στην αμπελόεσσα Ραψάνη και κοντά στα Αμπελάκια, νέους οινουργικούς δρόμους των υστεροκλασικών-ελληνιστικών χρόνων. Αν δεν ήταν μόνιμες κατοικίες, ήταν σίγουρα κατοικίες που οι γαιοκτήμονες συντηρούσαν όλη τη διάρκεια του χρόνου για τις ανάγκες του αγροκτήματος.

Οι μεγάλες αυτές εγκαταστάσεις με κεντρικά πυργόσπιτα δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή παράδοση με μεγάλα αγροκτήματα, αγρεπαύλεις και οινοποιητικές εγκαταστάσεις ήταν ήδη γνωστή στη Μακεδονία του Φιλίππου και του Αλέξανδρου, όπου και είναι δυνατόν να ανάγεται διά μέσου της διαδόχου του ελληνισμού Ρώμης.

 

Τρία Πλατάνια

Αεροφωτογραφία της αγροικίας

Αεροφωτογραφία της αγροικίας

Δίπλα στην παραθαλάσσια πεδινή οδό της αρχαιότητας που μέσω Τεμπών συνέδεε την Περραιβία με την Πιερία, στη χώρα του αρχαίου Ηρακλείου, αποκαλύφθηκε μεγάλη αγρέπαυλη του τέλους του 4ου αι. π.Χ. Είχε κεντρικό πύργο και συνολική έκταση περίπου 4 στρέμματα.

Είχε σύντομη διάρκεια ζωής, αφού καταστράφηκε από φωτιά στις αρχές του 3ου αι. π.Χ., ίσως με τις επιδρομές των Γαλατών. Την ίδια εποχή, καταστράφηκαν με τον ίδιο τρόπο και η γειτονική Κρανιά κάτω από το κάστρο του Πλαταμώνα, καθώς και η αγροικία στο Κομπολόι, που (αντίθετα από τις άλλες δύο περιπτώσεις) δεν ανακατασκευάστηκε. Κύρια παραγωγή του αγροκτήματος στην πρώιμη φάση ήταν το σταφύλι και το κρασί. Μαζί με την αγροικία, φαίνεται ότι καταστράφηκαν και τα πολύτιμα αμπέλια, αφού στην επόμενη φάση τα γίγαρτα (κουκούτσια) εξαφανίστηκαν, ενώ κύρια δενδροκαλλιέργεια έγινε η ελιά. Αμέσως μετά την καταστροφή, το κτίριο ανακατασκευάστηκε και ξαναλειτούργησε. Αντικαταστάθηκε η βόρεια πλευρά δωματίων και ενισχύθηκε με αντηρίδες. Η τελική καταστροφή και εγκατάλειψη της αγροικίας τοποθετείται στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ., ίσως μετά την επιδρομή των Αιτωλών στη Μακεδονία ή στα μέσα του 2ου αι. π.Χ. μετά την εισβολή των Ρωμαίων.

Ο κεντρικός πύργος

Ο κεντρικός πύργος

Τμήμα του πιθεώνα της παλιότερης φάσης. Είναι το μοναδικό τμήμα του κτιρίου που διασώθηκε και μεταφέρθηκε στο νέο Σιδ. Σταθμό των Νέων Πόρων

Τμήμα του πιθεώνα της παλιότερης φάσης. Είναι το μοναδικό τμήμα του κτιρίου που διασώθηκε και μεταφέρθηκε στο νέο Σιδ. Σταθμό των Νέων Πόρων

Λεπτομέρεια του στρώματος καταστροφής της στέγης

Λεπτομέρεια του στρώματος καταστροφής της στέγης

Κλαδί ελιάς από τον αγρό της ανασκαφής και αρχαίοι ελαιοπυρήνες

Αρχαία κουκούτσια ελιάς και γίγαρτα σταφυλιών

Μεγάλο γραπτό πινάκιο

Οξυπύθμενος εμπορικός αμφορέας

To Κομπολόι

Στον πεδινό παραθαλάσσιο άξονα της αρχαιότητας που συνέδεε τη Θεσσαλία με τη Μακεδονία και σε απόσταση μόλις 700μ. από τις ακτές του Θερμαϊκού, εντοπίστηκε ενιαίο συγκρότημα οικίας και οινηρού πιθεώνα των υστεροκλασικών/πρώιμων ελληνιστικών χρόνων. Η εγκατάσταση, με υπόστεγους πιθεώνες τουλάχιστον βόρεια και νότια του συγκροτήματος, είχε ανασκαμμένη έκταση 5 στρέμματα. Επειδή αμπελουργία και οινουργία απαιτούσαν αφοσίωση και απασχόληση διαρκείας, ήταν δυνατόν να αναπτυχθεί δίπλα στους χώρους εργασίας και μία αγρέπαυλις του οίκου. Αυτό τουλάχιστον συνέβη στο «Κομπολόι», στην πεδινή χώρα των Λειβήθρων, που φαίνεται να ταυτίζεται με τη σύγχρονη αγροτική περιοχή Σκοτίνας και Λεπτοκαρυάς.

katopsis

Σχεδιαστική κάτοψη του συγκροτήματος

image025

Άποψη του συγκροτήματος από Β

Προϋπήρχε μία μικρότερη εγκατάσταση, της οποίας διασώθηκε μία εστία κάτω από το νέο συγκρότημα.

Στο 2ο μισό του 4ου αι., ο γαιοκτήμονας κατασκεύασε σε προϋπάρχοντα αμπελώνα ένα συγκρότημα με δύο εσωστρεφή οικοδομήματα, μία αγρέπαυλη και έναν οινηρό πιθεώνα, λίγο παλιότερο της οικίας. Αρθρώνονται γύρω από υπαίθρια αυλή το καθένα και συνδέονταν μεταξύ τους με στεγασμένο διάδρομο που λειτουργούσε στον πιθεώνα. Τουλάχιστον βόρεια και νότια υπήρχαν υπόστεγοι πιθεώνες και άλλες κατασκευές. Ανατολικά (τουλάχιστον), η εγκατάσταση συνεχιζόταν, και είναι πιθανός ένας δεύτερος αυλόγυρος, που δεν ανασκάφηκε. Η κάτοψη του συγκροτήματος, που σήμερα έχει σφραγιστεί από τη γραμμή του τραίνου, αποδίδεται στην κεντρική Περιοχή Ενημέρωσης του θεματικού πάρκου.

Σύμφωνα με τη μελέτη της αρχαιοβοτανολόγου κ.. Μαργαρίτη, σε όλο τον χώρος της ανασκαφής, αν εξαιρεθεί ο πύργος της αγροικίας, τα φυτικά κατάλοιπα ήταν χιλιάδες και σχεδόν αποκλειστικά γίγαρτα της οινοφόρου αμπέλου. Η περιοχή του Ολύμπου, και των Λειβήθρων ειδικότερα, ανήκει στους φυσικούς της βιότοπους, όπου το αγριάμπελο συναντάται σε αφθονία μέχρι σήμερα.
Το ανεσκαμμένο τμήμα της αγρέπαυλης ήταν κατάβορρο και ισοπλατές στο ανεσκαμμένο τμήμα, αλλά μη ισοπλατές στο σύνολο, δεδομένου ότι συνεχιζόταν προς τα ανατολικά. Το ανασκαμμένο τμήμα είχε νότια είσοδο στην αυλή με αποχέτευση, και επιπλέον εισόδους σε δύο δωμάτια. Πυκνό στρώμα καταστροφής υποδεικνύει στοές περιμετρικά της αυλής, βόρεια εξωτερικά του σπιτιού, ανατολική, και γύρω από τον πιθεώνα. Τα νότια και τα δυτικά δωμάτια ίσως ήταν χώροι βοηθητικοί, κύριοι θα ήταν οι βόρειοι και οι ανατολικοί. Χώροι εργασίας υποδεικνύονται από τα ευρήματα οι αυλές και οι εξωτερικές στοές.

Στην ανατολική πτέρυγα, ανασκάφηκε ισχυρό υπόγειο, πιθανότατα πύργου. Αν, όπως φαίνεται, η οικία συνεχιζόταν με δεύτερο αυλόγυρο ανατολικά, τότε ο πύργος θα ήταν κεντρικός ανάμεσα στους δύο αυλόγυρους. Στο υπόγειο σώζονταν δεκαπέντε σειρές πλίνθοι πεσμένης ανωδομής του βόρειου τοίχου με υπόλευκο επίχρισμα. Έντονη καύση και κεραμίδες κάλυπταν το δάπεδο, καρφιά, κονιάματα, απανθρακωμένοι δοκοί, καθημερινή και επιτραπέζια κεραμική, αγροτικά εργαλεία, θραύσματα από τρεις τουλάχιστον πίθους, πληθώρα από όσπρια, δημητριακά, ελιές, γίγαρτα και μία ρόγα σταφυλιού. Ένας πίθος έφερε στο πάνω μέρος του σώματος δύο διαμπερή μολυβδοχοημένα τρήματα, ίσως για σιφόνια άντλησης.

Το υπόγειο του πύργου, το μόνο που διατηρήθηκε από την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής. Ο δυτικός τοίχος του κτιρίου, πεσμένος στο δάπεδο. Στο κέντρο μεσοτοιχία από ωμόπλινθους

Το υπόγειο του πύργου, το μόνο που διατηρήθηκε από την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής. Ο δυτικός τοίχος του κτιρίου, πεσμένος στο δάπεδο. Στο κέντρο μεσοτοιχία από ωμόπλινθους

 

Το υπόγειο του πύργου, με τον διαχωριστικό τοίχο από ωμόπλινθους στο κέντρο

Το υπόγειο του πύργου, με τον διαχωριστικό τοίχο από ωμόπλινθους στο κέντρο

 

image029

Το υπόγειο του πύργου

Το υπόγειο του πύργου

Το υπόγειο του πύργου

Υποθετική αναπαράσταση της αυλής από το χαγιάτι

Υποθετική αναπαράσταση της αυλής από τα νότια δωμάτια.

Ο πιθεών του Κομπολογιού ήταν κτίσμα ανεξάρτητο και πρωϊμότερο της οικίας, τετράγωνο, με ιδιότυπη κάτοψη. Καμία άλλη χρήση δεν ανιχνεύθηκε, πέραν της «οικίας του οίνου». Πυρήνας ήταν η κεντρική αυλή, άγνωστης χρήσης, επιμελημένη και πεντακάθαρη, με επάλληλες πυκνές στρώσεις μικρών και μεγάλων λίθων αλλά και με βαθύ χαλικωτό υπόστρωμα ως το φυσικό χαλίκι του ριπιδίου (λιάστρα; αποστράγγιση ομβρίων;). Πεντακάθαρο από οτιδήποτε άλλο, περιείχε μόνο οικοδομικά πεσίματα και πίθους στη θέση τους ή διαταραγμένους, πώματα διαφόρων τύπων, μολύβδινους συνδέσμους και άλλα μολύβδινα εξαρτήματα, λίγα σκεύη καθημερινής χρήσης, όστρακα αμφορέων, γίγαρτα και ρητίνη.

Ο οινηρός πιθεώνας από Β

Ο οινηρός πιθεώνας από Β

Οι γύρω χώροι ορίζονταν από τοίχους με μεγάλους πεσσούς, ισχυρότατα θεμελιωμένους. Σε μία πρώτη του φάση, φαίνεται ότι ήταν στεγασμένος αλλά ημιυπαίθριος. Στο νότιο τμήμα του, υπήρχε μικρός υπόσκαφος χώρος με πλίνθινα τοιχώματα και επιμελημένο λιθόστρωτο υπόστρωμα, που καλυπτόταν από παχύ, υπόλευκο ασβεστοκονίαμα με βότσαλο. Στην επιφάνεια υπήρχαν αραιοί, αποστρογγυλεμένοι μικροί λίθοι και πυκνά βότσαλα. Εκεί βρέθηκαν δύο μικρότεροι πίθοι που δεν ήταν θαμμένοι, αλλά μάλλον στηρίζονταν σε ξύλινες βάσεις.

Στη βόρεια, νότια και δυτική εξωτερική πλευρά του πιθεώνα υπήρχαν στοές εργασίας, όπου εκτός από τα δομικά υλικά, βρέθηκαν αγγεία, αγνύθες όρθιου αργαλειού, κομμάτια από ειδώλια, πήλινοι σωλήνες, λεκάνες-τριπτήρες, νομίσματα, αιχμές βελών, ένα χαλινάρι και εργαλεία.

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΝΔ (όλα τα 3d από τον Ανδρέα Νάχλα). . Αριστερά ο πιθεών, δεξιά η αγρέπαυλις

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΝΔ (όλα τα 3d από τον Ανδρέα Νάχλα). . Αριστερά ο πιθεών, δεξιά η αγρέπαυλις

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΒΑ. Αριστερά η αγρέπαυλις , δεξιά ο πιθεών

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΒΑ. Αριστερά η αγρέπαυλις , δεξιά ο πιθεών

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από νότια. Δεξιά η αγρέπαυλις , αριστερά ο πιθεών

 

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από βόρεια. Αριστερά η αγρέπαυλις , δεξιά ο πιθεών

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από βόρεια. Αριστερά η αγρέπαυλις , δεξιά ο πιθεών

 

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΒΔ. Πίσω η αγρέπαυλις , εμπρός ο πιθεών

Υποθετική αναπαράσταση του συγκροτήματας από ΒΔ. Πίσω η αγρέπαυλις , εμπρός ο πιθεών

Στο συγκρότημα βρέθηκε μεγάλος αριθμός από κοινά και ιδιόμορφα σκεύη, με χαρακτηριστικότερο έναν μεγάλο ηθμό που θυμίζει ληνοβατικό κάδο, ίσως για να στραγγίζει το πολύτιμο πρότροπο, ή για να φουσκώσουν ξερές ρόγες στο μούστο, μια αρχαία πρακτική για την παραγωγή γλυκού κρασιού. Ενδιαφέρον έχουν οι πολλές και ιδιόμορφες λεκάνες-τριπτήρες, που βρέθηκαν κυρίως στις στοές, ίσως για τη διαλογή των καλύτερων σταφυλιών και το πάτημα με το χέρι, πιθανόν για την παραγωγή ειδικού, ή και λευκού κρασιού κ.α. Βρέθηκαν πολλοί αμφορείς, υδρίες, αρυτήρες, χυτροειδή, ιγδία και μικρότεροι ηθμοί.

Κάτω μέρος πίθου στην θέση του, συγκολλημένο με συνδέσμους. Οι σύνδεσμοι θα καλύπτονταν με ειδικό επάλειμμα προστασίας. Σύνδεσμος πίθου. Πολλά ελάσματα μόλυβδου που βρέθηκαν στο Κομπολόι υπενθυμίζουν τις πληροφορίες ότι αν υπήρχε υποψία πως το κρασί άρχιζε να χαλάει, κολλούσαν «πέταλα» μόλυβδου (ή κασσίτερου ή χαλκού) στο καπάκι, τα σφράγιζαν και τα άνοιγαν ύστερα από σαράντα μέρες. Αν είχε χαλάσει, ο μόλυβδος γινόταν λευκότερος με λέπια. Άλλοτε πάλι, βύθιζαν στον πίθο φύλλο μόλυβδου και αν είχε χαλάσει, ο μόλυβδος άλλαζε χρώμα

Κάτω μέρος πίθου στην θέση του, συγκολλημένο με συνδέσμους. Οι σύνδεσμοι θα καλύπτονταν με ειδικό επάλειμμα προστασίας. Σύνδεσμος πίθου. Πολλά ελάσματα μόλυβδου που βρέθηκαν στο Κομπολόι υπενθυμίζουν τις πληροφορίες ότι αν υπήρχε υποψία πως το κρασί άρχιζε να χαλάει, κολλούσαν «πέταλα» μόλυβδου (ή κασσίτερου ή χαλκού) στο καπάκι, τα σφράγιζαν και τα άνοιγαν ύστερα από σαράντα μέρες. Αν είχε χαλάσει, ο μόλυβδος γινόταν λευκότερος με λέπια. Άλλοτε πάλι, βύθιζαν στον πίθο φύλλο μόλυβδου και αν είχε χαλάσει, ο μόλυβδος άλλαζε χρώμα

Χρυσό διακοσμητικό φυλλαράκι αμπέλου

Αποτύπωμα φύλλου σε πηλό, από το στρώμα καταστροφής του συγκροτήματος στο Κομπολόι

Λίθινος ληνός που περισυνελέγη στον δρόμο από το Κομπολόι προς τον Όλυμπο. Ίσως από ληνεώνα.

Απανθρακωμένη ρίζα δένδρου (κούρβουλο ; ) κάτω από στρώμα καταστροφής, δίπλα στο συγκρότημα

Θραύσματα ρητίνης, πολύτιμο συστατικό στην οινουργία. Τη χρησιμοποιούσαν προκειμένου να κλείσουν οι πόροι των οινηρών αγγείων, αλλά και ως άρτυμα του οίνου (ρετσίνα)

Γίγαρτα από το Κομπολόι

Ένας από τους μνημειακούς, οξυπύθμενους, επαγγελματικούς οινηρούς πίθους, με ενεπίγραφο χείλος. Διαστάσεις: ύψος 2,15μ., διάμετρος 1,60μ., πάχος τοιχώματος 0,03-0,04μ. Εκτίθεται στο ΑΜΘ. Οι περισσότεροι πίθοι του Κομπολογιού φαίνεται ότι μπορούσαν να περιέχουν περίπου δύο τόνους κρασί και λόγω του μνημειακού τους μεγέθους είχαν χτιστεί στο χέρι. Συνολικά, βρέθηκαν 32 πίθοι in situ, 18 λάκκοι πίθων και μεγάλος αριθμός θραυσμάτων

Ένας από τους μνημειακούς, οξυπύθμενους, επαγγελματικούς οινηρούς πίθους, με ενεπίγραφο χείλος. Διαστάσεις: ύψος 2,15μ., διάμετρος 1,60μ., πάχος τοιχώματος 0,03-0,04μ. Εκτίθεται στο ΑΜΘ. Οι περισσότεροι πίθοι του Κομπολογιού φαίνεται ότι μπορούσαν να περιέχουν περίπου δύο τόνους κρασί και λόγω του μνημειακού τους μεγέθους είχαν χτιστεί στο χέρι. Συνολικά, βρέθηκαν 32 πίθοι in situ, 18 λάκκοι πίθων και μεγάλος αριθμός θραυσμάτων

Ενεπίγραφα χείλη πίθων. Δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί, ίσως όμως να σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά του οίνου μέσα στον πίθο. Είναι αξιοσημείωτο ότι σχεδόν σε όλα υπάρχουν τα γράμματα ΚΟ

Ενεπίγραφα χείλη πίθων. Δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί, ίσως όμως να σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά του οίνου μέσα στον πίθο. Είναι αξιοσημείωτο ότι σχεδόν σε όλα υπάρχουν τα γράμματα ΚΟ

Τμήμα από πώμα ενός μεγάλου οξυπύθμενου και επαγγελματικού οινηρού πίθου με λαβή/κεντρική οπή για τους οινογεύστες και αναπαράσταση του πώματος

Τμήμα από πώμα ενός μεγάλου οξυπύθμενου και επαγγελματικού οινηρού πίθου με λαβή/κεντρική οπή για τους οινογεύστες και αναπαράσταση του πώματος

Μεγάλος πήλινος ηθμός και αναπαράσταση σε σμίκρυνση. Ίσως για να μουσκεύουν οι οινοποιητικές σταφίδες, προκειμένου να κατασκευαστεί γλυκό κρασί. Θα μπορούσε επίσης να έχει χρησιμοποιηθεί για να στραγγίξει το πολύτιμο πρότροπο, ο πρώτος δηλαδή μούστος που στραγγίζει με το βάρος των σταφυλιών, πριν από τη ληνοβασία

Μεγάλος πήλινος ηθμός και αναπαράσταση σε σμίκρυνση. Ίσως για να μουσκεύουν οι οινοποιητικές σταφίδες, προκειμένου να κατασκευαστεί γλυκό κρασί. Θα μπορούσε επίσης να έχει χρησιμοποιηθεί για να στραγγίξει το πολύτιμο πρότροπο, ο πρώτος δηλαδή μούστος που στραγγίζει με το βάρος των σταφυλιών, πριν από τη ληνοβασία

kterismata4

Λεκάνες-τριπτήρες. Ίσως για τη διαλογή των καλύτερων σταφυλιών και το πάτημα με το χέρι ∗k£rma· gleàkoj. tÕ prîton ¢poqlibÒmenon di¦ tîn ceirîn. (Ησύχιος), πιθανόν για την παραγωγή ειδικού κρασιού κ.α. Στα νεότερα χρόνια σε ανάλογες λεκάνες και από επιλεγμένες ρόγες παράγεται το ανάμα, ο καλύτερος δηλαδή μούστος που προορίζεται για την εκκλησία και την θεία κοινωνία

 

Καθημερινή κεραμική και αναπαράσταση μικρού ηθμού

Καθημερινή κεραμική και αναπαράσταση μικρού ηθμού

 

Η επιτραπέζια κεραμική ήταν μελαμβαφής, κυρίως σκύφοι, σκυφίδια, κάνθαροι, πινάκια, όλπες, ασκοί, κ.α. Κυριότερα πήλινα μικροευρήματα ήταν τα λυχνάρια, τα υφαντικά βάρη ποικίλων μεγεθών, μερικά με επιγραφές και σφραγίσματα, και οι αδιάγνωστης χρήσης πήλινοι σωλήνες

Η επιτραπέζια κεραμική ήταν μελαμβαφής, κυρίως σκύφοι, σκυφίδια, κάνθαροι, πινάκια, όλπες, ασκοί, κ.α. Κυριότερα πήλινα μικροευρήματα ήταν τα λυχνάρια, τα υφαντικά βάρη ποικίλων μεγεθών, μερικά με επιγραφές και σφραγίσματα, και οι αδιάγνωστης χρήσης πήλινοι σωλήνες

 

Δύο λυχνάρια για φωτισμό και τρεις αγνύθες αργαλειού, η μία ενεπίγραφη. Οι αγνύθες, τα πήλινα δηλαδή βάρη του όρθιου αργαλειού, είναι αναπόσπαστο εύρημα κάθε αρχαίας οικίας, και σύμβολο της γυναικείας παρουσίας στο σπίτι

Δύο λυχνάρια για φωτισμό και τρεις αγνύθες αργαλειού, η μία ενεπίγραφη.
Οι αγνύθες, τα πήλινα δηλαδή βάρη του όρθιου αργαλειού, είναι αναπόσπαστο εύρημα κάθε αρχαίας οικίας, και σύμβολο της γυναικείας παρουσίας στο σπίτι

 

kleidi

Κλειδί και δύο εφηλίδες πόρτας ή παράθυρου. Από τα μεταλλικά ευρήματα, αρκετά ήταν τα μολύβδινα βάρη και εργαλεία, το ένα ενεπίγραφο, πολλά τα νομίσματα, σφήνες, φυτευτήρια, αγκίστρια, κρίκοι και άλλα, από τα οποία χαρακτηριστικότερα και διαχρονικότερα είναι τα μαχαίρια και το δικέλλι του υπογείου

 


Αρχαιολόγοι: Εφη Πουλάκη Παντερμαλή, Ελένη Κλινάκη, Αθανασία Μουράτη
Ηλεκτρονικός: Αντρέας Νάχλας

Πηγή Αθηνάς

Δίπλα στην Εθνική Οδό και την ομώνυμη πηγή, βρέθηκε η γωνία μιας αγροικίας και τμήμα νεκροταφείου αυτοκρατορικών χρόνων. Δεδομένου ότι ο αντίστοιχος οικισμός δεν εντοπίστηκε, το νεκροταφείο έχει πιθανόν σχέση με το αγρόκτημα. Στην αγροικία βρέθηκαν πολυάριθμα πήλινα σκεύη, σε μεγάλη ποσότητα και ποικιλία από τον 1ο έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. , μεγάλος αριθμός γυάλινων αγγείων και άλλων μικροευρημάτων.

Κάτω από τη ρωμαϊκή φάση, ακολουθούσαν προ-ρωμαϊκές επιχώσεις και υπολείμματα τοίχων που ίσως ανήκουν σε αγρόκτημα των κλασικών/ελληνιστικών χρόνων.

Χάλκινα κουδουνάκια, ίσως ζώων της αγροικίας

Χάλκινα κουδουνάκια, ίσως ζώων της αγροικίας

 

Κείμενο: Έφη Πουλάκη Παντερμαλή